Arapça günlük cümleler: insanların gerçekten kurduğu kalıplar

Kısaca Arapça günlük cümlelerin çekirdeği on beş kadar kalıptır: selam ve cevabı (es-selamu aleyküm / ve aleyküm es-selam), «nasılsın» (Mısır: izzayyak, Levant: kifak), «teşekkürler» ve cevabı (şukran / ʿafwan), «istiyorum» (Mısır: ʿayiz, Levant: baddi), «ne kadar?» (Mısır: bikam, Levant: addeş) ve «anlamadım» (miş fahim). Ders kitaplarındaki fasih «keyfe haluk?» anlaşılır, ama sokakta lehçe duyarsınız. Her cümleyi cevabıyla birlikte ve sesli öğrenin.

İnternette «Arapça günlük cümleler» diye aratınca karşınıza uzun listeler çıkar: yüz cümle, beş yüz cümle, her biri farklı bir Latin harfli yazımla. Sorun liste uzunluğu değil. Bu listelerin çoğu fasih Arapçayı, yani haberlerin ve kitapların dilini, günlük konuşma diye sunar. Kahire'de bir kafede ya da Amman'da bir taksi şoförüyle o cümleleri kurduğunuzda anlaşılırsınız, ama karşınızdaki size aynı dille cevap vermez.

Bu rehberde gerçekten kullanılan kalıpları, konulara göre ve iki büyük lehçede (Mısır ve Levant) veriyoruz. Levant; Suriye, Lübnan, Ürdün ve Filistin'de konuşulan lehçe ailesidir. Yazımda ʿ işareti ayn sesini (ع) gösterir; Türkçede karşılığı yok, boğazın derininden gelen kısa bir sıkışma gibi düşünün.

Önce bir uyarı: fasih cümle ile günlük cümle aynı değil

Arapçada yazı dili ile konuşma dili arasındaki fark, Türkçedeki resmî dil ile gündelik dil farkından çok daha büyüktür. Aynı soruyu fasih ve iki lehçede yan yana görün:

Tablodaki örnekler erkeğe hitap biçimidir; kadına konuşurken çoğu kalıp küçük bir ekle değişir (Mısır: izzayyik, Levant: kifik). Türkçede dil bilgisel cinsiyet olmadığı için bu başta yabancı gelir, ama birkaç haftada alışılır.

Hangi lehçeyi seçmeniz gerektiğinden emin değilseniz Arapça öğrenmeye nereden başlamalı rehberimiz karar sürecini adım adım anlatıyor. Kısaca: belirli bir bağınız yoksa Mısır lehçesi en geniş anlaşılan seçimdir.

Selamlaşma ve vedalaşma: cevabı olmadan yarımdır

Arapça selamlaşma neredeyse her zaman çift hâlinde gelir: biri söyler, diğeri kalıp bir cevap verir. Yalnızca ilk yarıyı bilen, ilk gerçek karşılaşmada donar.

• Es-selamu aleyküm → ve aleyküm es-selam. Her ülkede, her ortamda geçer. Türkçede zaten bildiğiniz bu çift, en güvenli başlangıçtır.
• Sabah el-hayr (günaydın) → sabah en-nur (nur sabahı). Cevap, «hayır»ı «nur» ile değiştirir.
• Mesa el-hayr (iyi akşamlar) → mesa en-nur.
• Ehlen ya da ehlen ve sehlen (hoş geldin) → ehlen bik (erkeğe), ehlen biki (kadına).
• Marhaba (merhaba). Türkçedeki «merhaba» buradan gelir. Gündelik ve samimidir; cevabı yine marhaba ya da ehlen olabilir.
• Maʿa selame (güle güle, hoşça kal). Ayrılan da kalan da söyleyebilir.

Hatır sormanın kalıp cevabı da önemlidir. «Izzayyak?» ya da «kifak?» sorusuna en doğal cevap el-hamdu lillah (elhamdülillah, iyiyim) olur; ardından Mısır'da «kwayyis» (iyiyim), Levant'ta «mniih» eklenebilir. Lehçe varyantlarıyla daha fazla çift için İngilizce rehberimiz: Arabic greetings and responses.

Arapça tanışma cümleleri

Yeni biriyle tanışırken aynı beş altı cümle döner. Bunları akıcı söyleyebilmek, ilk sohbetin yarısıdır.

• Ismi … — Benim adım … (her iki lehçede ve fasihte aynı).
• Ismak eh? (Mısır) / şu ismak? (Levant) — Adın ne?
• Ana min Turkiya — Türkiye'denim. Kısa hâli: ana turki (erkek), ana turkiyye (kadın).
• Inta minein? (Mısır) / inta min wein? (Levant) — Nerelisin?
• Taşarrafna — Memnun oldum. Kelime kelime «şereflendik» demektir; Türkçedeki «teşrif» ile aynı kökten.
• Ana batʿallim ʿarabi (Mısır) / ʿam bitʿallam ʿarabi (Levant) — Arapça öğreniyorum.

Son cümle sihirli bir anahtardır. Arapça öğrenen bir Türk'e karşı insanlar genellikle sabırlı ve cömert olur; çoğu kişi yavaşlar, tekrar eder, hatta kelime öğretmeye başlar.

Kibarlık kalıpları: her gün onlarca kez

• Şukran (teşekkürler) → ʿafwan (rica ederim). Daha güçlüsü: şukran cezilen. Türkçedeki «teşekkür» ve «şükran» aynı kökten gelir; «af» da ʿafwan ile akrabadır.
• Min fadlak (lütfen, erkeğe) / min fadlik (kadına). Mısır'da çok yaygın bir alternatif: law samaht (müsaade ederseniz, rica etsem).
• Maʿleş — Önemli değil, kusura bakma. Hem özür dilerken hem birini rahatlatırken kullanılır.
• Inşallah, maşallah, el-hamdu lillah. Bunları Türkçede de kullanırsınız; Arapçada anlamları ve kullanım yerleri büyük ölçüde aynıdır. Telaffuzu Arapça yapmak (özellikle h sesini boğazdan) hemen fark edilir.

Kafe, alışveriş ve yol: en çok kullanılan günlük kalıplar

Seyahatte ya da Arap bir komşunuzla her gün en çok kullanacağınız kalıplar bir avuçtur. Her birini bir kelime ekleyerek genişletebilirsiniz.

• ʿAyiz ahwa (Mısır) / baddi ahwe (Levant) — Kahve istiyorum. «Ahwa» yerine «şay» (çay), «mayya» (su, Mısır) koyun.
• Bikam? (Mısır) / addeş? (Levant) — Ne kadar? Ürünü gösterip sormak yeterlidir.
• Ghali şuwayya — Biraz pahalı. Pazarlığın açılış cümlesi.
• Fein el-hammam? (Mısır) / wein el-hammam? (Levant) — Tuvalet nerede?
• El-hisab, min fadlak — Hesap lütfen.
• Yemin, şimal, ʿala tul — Sağ, sol, düz (Mısır). Levant'ta «düz» için «dugri» de duyarsınız. Taksiyi durdurmak için: hina (Mısır) / hon (Levant), yani «burası».

Daha fazla seyahat kalıbı için: Essential Arabic phrases for travelers.

Misafirlikte ve aile içinde: dilek ve cevap kalıpları

Eşinizin ailesine ya da Arap bir komşuya misafir olduğunuzda en çok duyacağınız cümleler, dilekler ve onların sabit cevaplarıdır. Türkçedeki «afiyet olsun – teşekkürler» ya da «geçmiş olsun – sağ ol» çiftleri gibi çalışırlar; doğru cevabı vermek, cümlenin kendisinden daha çok etki bırakır.

• Itfaddal (Mısır) / tfaddal (Levant) — Buyurun. Kapıda, sofrada, bir şey ikram edilirken. Kadına: itfaddali / tfaddali.
• Sahtein (Levant) — Afiyet olsun. Cevabı: ʿala albak («senin kalbine de»). Mısır'da yemekten sonra bil-hana viş-şifa denir.
• Mabruk — Tebrikler, hayırlı olsun. Cevabı: allah yibarik fik. Türkçedeki «mübarek» aynı kökten gelir.
• Salamtak — Geçmiş olsun (erkeğe; kadına salamtik). Cevabı: allah yisallimak.
• Kull sana vinta tayyib — Bayramlarda ve doğum günlerinde «her yıl iyi ol». Cevabı: vinta tayyib («sen de»).

Bu kalıpların hiçbiri ders kitabının ilk ünitelerinde yer almaz, ama bir aile sofrasında ilk yarım saatte hepsini duyarsınız.

Anlamadığınızda sizi kurtaracak cümleler

Başlangıçta konuşmaların çoğunu anlamayacaksınız. Bu normal. Önemli olan sohbeti kesmeden devam ettirebilmek:

• Miş fahim (Mısır, erkek) / miş fahma (kadın) / ma fhimt (Levant) — Anlamadım.
• Şuwayya şuwayya, min fadlak — Yavaş yavaş, lütfen.
• Mumkin tiʿid tani? (Mısır) — Tekrar eder misiniz?
• Izzay aʾul … bil-ʿarabi? (Mısır) — Arapçada … nasıl denir? Öğrenirken en verimli soru budur.
• Inta bititkallim turki? (Mısır) — Türkçe konuşuyor musunuz? Türkiye ile bağı olan pek çok Arap biraz Türkçe bilir.

Günlük kalıplar nasıl kalıcı olur?

Liste ezberlemek ilk hafta işe yarıyor gibi görünür, sonra her şey birbirine karışır. Kalıcı olan yöntem farklıdır:

1. Çiftlerle öğrenin. Her soruyu muhtemel cevabıyla birlikte: «izzayyak?» – «el-hamdu lillah, kwayyis». Beyin sohbeti parçalar hâlinde saklar, tek kelime olarak değil.
2. Sesli söyleyin. Gözle okunan cümle, ağızdan çıkmadığı sürece konuşmada gelmez. Her kalıbı yüksek sesle en az on kez, farklı tonlarda söyleyin.
3. Sahneler kurun. Kalıpları konuya göre değil, sahneye göre gruplayın: kafeye giriş, sipariş, hesap. Bir sahneyi baştan sona tek başınıza oynayın.
4. Kendi hayatınıza uyarlayın. «Ana min Turkiya» yerine şehrinizi, mesleğinizi, ailenizi anlatan iki üç cümle kurun. Kişisel cümleler çok daha iyi akılda kalır.
5. Haftada on kalıp yeter. Az ama gerçekten kullanılabilir olsun. Bir ay sonunda kırk kalıp, basit bir sohbeti taşımaya yeter.

Evde bu düzeni nasıl kuracağınızı evde Arapça öğrenme rehberimizde gün gün anlattık. Bir cümlenin lehçedeki karşılığını merak ediyorsanız Arapça lehçe çeviricimizi kullanabilirsiniz: Türkçe yazarsınız, Mısır, Levant ya da başka bir lehçede okunuşuyla birlikte görürsünüz.

Türkçe konuşanların gizli avantajı

Bu kalıpların ne kadarını zaten tanıdığınızı fark ettiniz mi? Selam, merhaba, şükran, af, teşrif, hesap, hamam, inşallah: hepsi Arapça kökenlidir. Türkçede binlerce Arapça kökenli kelime var. Anlamları zaman içinde kaymış olabilir (Arapçada «hammam» tuvalet ya da banyo demektir), ama ses ve kök tanıdıktır. Bu yüzden Türkçe konuşan biri, Arapça günlük cümleleri İngilizce konuşan birine göre genellikle daha hızlı hatırlar. Zor kısmı başka yerde: Arapça öğrenmek zor mu yazımızda nelerin kolay, nelerin gerçekten zahmetli olduğunu dürüstçe sıraladık.

Bu kalıplarla bugün konuşmaya başlayın

Bu sayfadaki cümleleri okumak bir başlangıç; kullanmak başka bir şey. En kısa yol, onları her gün kısa sohbetlerde sesli söylemek. Yallah Speak ile on Arap lehçesinde yapay zekâ partneriyle konuşur, telaffuzunuz için anında geri bildirim alırsınız; A1'den başlayan kurs da kalıpları doğru sırayla verir. iOS ve Android'de ücretsiz deneyin.

Sık sorulan sorular

Arapça nasılsın nasıl denir?

Fasih Arapçada «keyfe haluk?» denir, ama günlük konuşmada Mısır'da «izzayyak?», Levant'ta (Suriye, Lübnan, Ürdün, Filistin) «kifak?» duyarsınız. Kadına sorarken «izzayyik?» ve «kifik?» olur. En doğal cevap «el-hamdu lillah»tır.

Arapça teşekkür ederim nasıl denir?

«Şukran» denir, daha güçlüsü «şukran cezilen». Cevabı «ʿafwan», yani rica ederim. İki kelime de her lehçede anlaşılır.

Arapça benim adım nasıl denir?

«Ismi …» denir, ardından adınızı söylersiniz. Karşınızdakine sormak için Mısır'da «ismak eh?», Levant'ta «şu ismak?» kullanılır. Tanıştığınızda «taşarrafna» (memnun oldum) eklemek kibarlıktır.

Arapça günlük konuşma kalıplarını nasıl ezberlerim?

Liste olarak değil, soru-cevap çiftleri ve sahneler hâlinde öğrenin, her kalıbı sesli söyleyin. Haftada on kullanılabilir kalıp, yüz kelimelik bir listeden daha çok işe yarar. Telaffuz için erken geri bildirim almak, yanlış alışkanlıkların yerleşmesini önler.